Zdarza się, że do Działu Windykacji trafiają klienci, którzy zostali dłużnikami wskutek dziedziczenia spadku po zmarłej osobie. Spadek kojarzył się im z majątkiem, jaki pozostawiła bliska zmarła osoba. Zapomnieli, że dziedziczeniu, prócz majątku, podlegają również długi zmarłego…
Spadek to prawa i obowiązki należące do spadkodawcy, które po jego śmierci przechodzą na następców prawnych /art. 922 k.c/, a w § 3 zapisano też m.in.: do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachówek, obowiązek wykonania zapisów i poleceń, jak i inne obowiązki.
Jak nie dziedziczyć długów?
- odrzucając spadek: wówczas nie dziedziczymy ani majątku ani długów.
Jest to wersja bardzo bezpieczna, kiedy mamy pewność, że zmarły pozostawił znaczące długi lub też kiedy długi mogą przewyższać wartość spadku. Odrzucony spadek może przejść na kolejne osoby: dzieci, wnuki, rodzeństwo, które wówczas również muszą odrzucić spadek. Odrzucenie spadku powoduje, że spadkobierca formalnie zostaje uznany za osobę, która nie dożyła otwarcia spadku. Warto zatem interesować się czy rodzina dalekiego zmarłego krewnego nie odrzuciła spadku, aby nie okazało się, że po kolejnych odrzuceniach przez osoby bliższe zmarłemu, to my staliśmy się dziedzicami spadku wraz z długiem.
- przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza: składając oświadczenie w takiej formie odpowiada się za długi zmarłego do wartości dziedziczonego spadku. Jest to dobre rozwiązanie, kiedy nie wiemy jak wyglądała sytuacja majątkowa spadkodawcy, na ile był on zadłużony, a wyrażamy jednak wolę dziedziczenia po zmarłym. W tym przypadku po prostu „nie dokładamy” do interesu.
Jeżeli przed sądem czy notariuszem w terminie 6 miesięcy od momentu tzw. tytułu powołania (czyli śmierci spadkodawcy- dotyczy to dziedziczenia ustawowego i testamentowego) nie złożymy oświadczenia o odrzuceniu spadku lub przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, to z mocy samego prawa nabywamy spadek wprost. Oświadczenie musi być przyjęte przez sąd, jeśli więc zachodzi ryzyko, że sąd nie zdąży przyjąć naszego oświadczenia, to warto złożyć takie oświadczenie przed notariuszem. W przypadku nieletnich dzieci, rodzice mogą, za zgodą sądu rodzinnego złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku.
- nabywając spadek wprost: nie musimy składać oświadczeń, ale odpowiadamy całym majątkiem za wszelkie długi zmarłego. Jeśli długi zmarłego wynoszą więcej niż pozostawiony majątek, to pokrywamy różnicę z własnego dorobku. Spadkobierca nabywa prawa do spadku w przypadku postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku, bądź na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza.
Jeżeli spadkobierców jest więcej, to do momentu działu spadku odpowiadają za długi solidarnie. Pamiętać należy, że wierzyciel może wszcząć postępowanie przeciwko wszystkim spadkobiercom, ale i równie dochodzić roszczeń może tylko od wybranego spadkobiercy, gwarantującego spłatę długu. Z chwilą dokonania działu spadku, następuje podział długów z mocy samego prawa, a spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w zależności od wysokości udziałów.
Dziedziczenie ustawowe: zachodzi w przypadku braku ważnego testamentu, majątek dziedziczą osoby wskazane ustawowo.
Dziedziczenie testamentowe: zachodzi, kiedy zmarły pozostawia testament, a do spadku powołuje osoby, które w tym testamencie są powołane.
Testament może być sporządzony ustnie, co stosowane jest w przypadku zlego stanu zdrowia, kiedy testator nie jest w stanie napisać testamentu. Do tego potrzeba dwóch świadków i uprawnionego urzędnika samorządowego lub urzędu stanum cywilnego, a wola winna zostać sporządzona na piśmie, określona datą i podpisami uczestników wyrażania woli testatora.
Testament może zostać również sporządzony w formie aktu notarialnego. Pamiętać należy, że testament stoi zawsze ponad zapisem ustawowym. Jeżeli spadkodawca w testamencie pominął najbliższą rodzinę, a nie ujął tego wydziedziczenia w testamencie, to możemy wystąpić do spadkobiercy o zapłatę zachowku. W sprawach trudnych w tej kwestii, decyzję podejmuje sąd.
Zatem pamiętać należy, żegnając bliską nam osobę winniśmy niezwłocznie zainteresować się sprawami spadkowymi, które nieuporządkowane, w przyszłości mogą nam i naszym bliskim przysporzyć sporo, daleko idących w skutkach problemów.
Wanda Konys
Opracowano na podstawie: kodeks cywilny, kodeks postępowania cywilnego, Internet
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
