To pytanie niektórzy mieszkańcy Gminy Swarzędz zadają sobie od kilkunastu lat. Nadzieję na prawidłową gospodarkę ściekową zrodziło powstanie Związku Międzygminnego „Puszcza Zielonka”.
Puszcza Zielonka w powiecie
Związek Międzygminny „Puszcza Zielonka” powstał z inicjatywy sześciu gmin leżących w okolicach aglomeracji poznańskiej, na terenie których jest położony najcenniejszy obszar przyrodniczy w Wielkopolsce, czyli Park Krajobrazowy „Puszcza Zielonka”. Należały do nich gminy Murowana Goślina, Czerwonak, Kiszkowo, Pobiedziska, Skoki i Swarzędz. W chwili powstania, głównym zadaniem Związku była chęć podjęcia wspólnych działań i przedsięwzięć mających na celu ochronę zasobów przyrodniczych Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka i racjonalnego wykorzystania tego terenu do celów turystycznych oraz możliwości uzyskania na te cele środków pomocowych z Unii Europejskiej.
Po przeprowadzeniu odpowiednich działań organizacyjnych i administracyjnych, 11 grudnia 2000 roku Związek Międzygminny „Puszcza Zielonka” został zarejestrowany w Rejestrze Związków pod poz. 209.
Do podstawowych zadań realizowanych przez Związek należą przede wszystkim zadania z zakresu turystyki, ochrony przyrody i kompleksowego rozwiązania oraz uregulowania gospodarki wodno-ściekowej na terenie gmin członkowskich. W celu wykonania ostatniego z nich uruchomiono przedsięwzięcie „Kanalizacja obszaru Parku Krajobrazowego Puszcza Zielonka i okolic”, którego przedmiotem jest wyposażenie aglomeracji Poznań i aglomeracji Murowana Goślina, obejmującej 5 gmin znajdujących się w sąsiedztwie miasta Poznania i należących do Związku Międzygminnego „Puszcza Zielonka”, w zbiorcze systemy kanalizacji sanitarnej, zgodnie z Krajowym Programem Oczyszczania Ścieków Komunalnych.
Gminy objęte przedsięwzięciem to Czerwonak, Murowana Goślina, Pobiedziska, Skoki i Swarzędz - położone są w centralnej części Województwa Wielkopolskiego w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Poznań. Zakres rzeczowy projektu obejmuje budowę kanalizacji sanitarnej, w tym:
• Kanalizacji sanitarnej grawitacyjnej na długości 214,8 km,
• Przyłączeń kanalizacyjnych na długości 35,2 km,
• Rurociągów tłocznych na długości 118,7 km,
• Przepompowni ścieków w liczbie 151 sztuk,
• Likwidację istniejących dwóch oczyszczalni ścieków w Skokach i Pobiedziskach i ich przystosowanie do funkcjonowania wyłącznie jako przepompowni ścieków.
Puszcza Zielonka w Swarzędzu
W ramach tej inwestycji dla Gminy Swarzędz zostały przygotowane dwa projekty obejmujące budowę kanalizacji sanitarnej południowej części gminy i północnej części gminy. Przyjmuje się, że wartość inwestycji, która będzie wykonana na terenie gminy Swarzędz będzie wynosiła ok. 60 mln zł, z czego dofinansowanie unijne wyniesie ok. 40 mln zł. Za te środki na terenie naszej gminy ma powstać 51,1 km kolektorów grawitacyjnych, 15,6 km kolektorów tłocznych oraz 25 przepompowni.
Roboty wykonawcze powinny rozpocząć się w tym roku od terenów wsi Zalasewo, Paczkowo i na terenie części południowej Swarzędza. Wykonawca, który został wyłoniony z przetargu w grudniu ubiegłego roku, w ramach podpisanej umowy ma wybudować 40,5 km sieci kanalizacyjnej oraz 14 przepompowni sieci. Na realizację ma 21 miesięcy od dnia podpisania umowy. Na dzień dzisiejszy brak jest jakiejkolwiek informacji o podjęciu działań w tym temacie.
Na podpisanie umowy z wykonawcą i rozpoczęcie robót oczekują również mieszkańcy północnych terenów gminy Swarzędz tj. wieś Janikowo, Gruszczyn, Kobylnica, Uzarzewo i Katarzynki. Według informacji umieszczonej na stronie internetowej gminy ma to nastąpić do końca marca br. Zakres rzeczowy przewidywany dla tej części jest mniejszy, do wykonania pozostaje 26 km sieci kanalizacyjnej oraz 11 przepompowni. Zatem należy założyć, że termin realizacji będzie również krótszy niż dla południowej części.
Powyższe informacje można by uznać za wysoce zadowalające, gdyby nie fakt, że przyszło nam na nie czekać prawie 10 lat. W tym samym czasie, gdy gmina Swarzędz borykała się z opracowaniem dokumentacji technicznej, załatwieniem spraw terenowo-prawnych i finansowaniem inwestycji, nastąpił gwałtowny rozwój urbanistyczny miasta i gminy. Władze miasta zezwalały na realizację budownictwa mieszkaniowego i usługowego, wydając przy tym zgody na budowę bezodpływowych zbiorników na ścieki. Podjęto nawet uchwałę Rady Miejskiej, która na terenach objętych aktualnymi miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, zmieniła zapisy dotyczące odprowadzenia ścieków. Nowych inwestorów zwolniono z obowiązku budowy kanalizacji sanitarnej i dopuszczono budowę tzw. „szamb”. I to nie tylko dla budownictwa jednorodzinnego, ale również dla budownictwa mieszkaniowego, wielorodzinnego.
Takie postępowanie może budzić wątpliwości. Czy zakres rzeczowy, przyjęty dla tego przedsięwzięcia, uwzględnił rozwój gminy? Czy uwzględnił zmiany w przebiegu układów komunikacyjnych? Czy właściciele nieruchomości, którzy zainwestowali środki finansowe w budowę szamb, będą zainteresowani włączeniem się do kanalizacji sanitarnej?
Trudno to w tej chwili ocenić, ale za jakiś czas może się okazać, że przyjęte średnice kanałów i moc przepompowni są niewystarczające dla nowopowstałych terenów mieszkaniowych czy też przemysłowych.
Zresztą, jeśli spojrzeć parę lat wstecz, z tą inwestycją zawsze były zawirowania; albo nie można było uzyskać odpowiednich uzgodnień i pozwoleń albo były problemy z pozyskaniem środków unijnych i cała inwestycja stała pod znakiem zapytania. Co jakiś czas gmina informowała o nowych terminach rozpoczęcia budowy kanalizacji, wzbudzając nadzieję wśród inwestorów, którzy ulokowali środki w zakup gruntów i w przygotowanie swoich inwestycji.
Kanalizacja sanitarna własnym sumptem
Tak właśnie było w przypadku Spółdzielni Mieszkaniowej w Swarzędzu. Na przełomie 2001/2002 roku rozpoczęliśmy inwestycje budowlane na własnym terenie położonym w Zalasewie przy ul. Transportowej, który zgodnie z miejscowym planem był przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne z pełną infrastrukturą. O ile z siecią wodociągową, gazową i energetyczną nie było żadnych problemów, to w przypadku sieci kanalizacji sanitarnej okazało się, że jest ona objęta programem unijnym realizowanym przez Związek Międzygminny „Puszcza Zielonka”.
Co prawda Gmina zapewniała nas, że sieć na pewno powstanie w 2005 roku, ale jak pokazała rzeczywistość domy zostały pobudowane i zasiedlone, a realizacja kanalizacji nadal była tylko mrzonką. Zostaliśmy zmuszeni do wybudowania zbiorczego szamba na nieczystości i ponoszenia kosztów jego eksploatacji.
W końcu, po wielu rozmowach, Gmina wraz ze Związkiem Międzygminnym „Puszcza Zielonka” wyraziły zgodę na wyłączenie części zakresu rzeczowego z dokumentacji technicznej i odkupienie jej przez Spółdzielnię. I tak od 2005 roku staliśmy się inwestorem budowy kanalizacji sanitarnej dla ulic: Transportowej, Rivoliego, Ukośnej, Mokrej, Orzechowej, Agrestowej oraz Pawiej. Zanim jednak rozpoczęliśmy budowę musieliśmy zorganizować ogromne środki finansowe na jej realizację, uzyskać odpowiednie uzgodnienia oraz pozwolenia właścicieli terenów, przez które miała przebiegać sieć.
Nasze działania przyniosły oczekiwany efekt, w ramach tzw. I-ego zadania wybudowaliśmy ok. 1,5 km rurociągów tłocznych, 3 km sieci grawitacyjnej i 3 przepompownie ścieków, przy czym przepompownia oznaczona symbolem P 33 jest strategiczna dla całego zakresu budowy sieci kanalizacji sanitarnej na terenie gminy Swarzędz.
Realizacja tego przedsięwzięcia pozwoliła wreszcie na odbiór ścieków z istniejącej zabudowy przy ulicach Agrestowej, Orzechowej, Transportowej czy Rivoliego. Otworzyła również możliwości inwestycyjne dla pozostałych terenów położonych w tym rejonie. Po zakończeniu budowy oczekiwaliśmy, że Gmina aktywnie włączy się w akcję animowania mieszkańców do przełączania się do sieci kanalizacji sanitarnej, lecz niestety spotkaliśmy się z brakiem jakiegokolwiek zainteresowania.
Kanalizacja deszczowa
Podobna sytuacja jest z kanalizacją deszczową. Od wielu lat dążymy do uporządkowania sprawy sieci kanalizacji deszczowej zlokalizowanej na terenach spółdzielczych. Od czasu wejścia w życie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych znacząco zmieniła się struktura prawna naszych terenów. Układy komunikacyjne zlokalizowane na osiedlach w większości zostały przekazane do Gminy, a na wydzielonych nieruchomościach budynkowych pojawili się współwłaściciele. Ponadto wokół terenów spółdzielczych powstało wiele nowych inwestycji, które pośrednio korzystają z naszej sieci lub chcą się do niej włączyć.
Ponieważ z roku na rok rośnie liczba Gmin, w których wprowadzono opłaty za odprowadzenie wód opadowych, zaproponowaliśmy naszym Władzom przejęcie kanałów deszczowych, stanowiących własność Spółdzielni. Zwłaszcza, że utrzymanie kanalizacji należy do zadań własnych samorządów terytorialnych. Zgodnie z ustawą o zachowaniu czystości i porządku w gminie, to na gminie spoczywa obowiązek usuwania nadmiaru śniegu i wód z placów, ulic i terenów zielonych. To w gminie powstają plany zagospodarowania przestrzennego, które obejmują także rozmieszczenie kanalizacji opadowej. Gmina również określa np. obowiązki właściciela nieruchomości w zakresie przyłączenia się do sieci kanalizacyjnej zarówno rzeczowe jak i finansowe.
Niestety nasze argumenty, że pobieranie opłat za odprowadzanie wód opadowych jest jednym ze źródeł pozyskiwania środków na eksploatację i modernizację kanalizacji, nie znalazły zrozumienia.
Najwidoczniej Władze naszej gminy wolą udawać, że nie widzą zalanych ulic, zniszczonych kanałów burzowych, a w ślad za tym niszczejącego środowiska naturalnego. Działania Gminy Swarzędz są w tym zakresie krótkowzroczne, bowiem za chwilę uporządkowanie spraw kanalizacji, zarówno sanitarnej jak i deszczowej, zostanie wymuszone przez dyrektywy unijne i przez polskie prawo oraz stan techniczny urządzeń.
Jakub Roszkowski
Poniżej zdjęcia terenów pod drugi etap Puszczy Zielonki.
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
)
