Samorząd Regionalny Członków Spółdzielni Mieszkaniowych „Wielkopolska” skierował skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.
Wnioskodawca, tj. stowarzyszenie Samorząd Regionalny Członków SM „Wielkopolska”, jako podmiot uprawniony na mocy art. 35 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, zarzucił wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 lipca 2009 roku wydanemu w sprawie o sygn. akt 64/07, że:
1. W pkt. 4 naruszył w sposób ewidentny art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
2. W pkt. 11 naruszył w sposób ewidentny art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Ponadto wnioskodawca zarzuca ww. wyrokowi brak podstaw prawnych do umorzenia postępowania w zakresie zgodności zbadania art. 83 ust. 1 ustawy o sm z art. 32 Konstytucji i dopuszczenie do obrotu prawnego przepisu ewidentnie niezgodnego z tym artykułem oraz z art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, co w ocenie wnioskodawcy narusza też art. 13 Konwencji.
Spółdzielnia – zgodnie z ustawami
Podstawą ww. twierdzeń jest interpretacja przepisów prawnych, w oparciu o które następuje tworzenie, działalność i funkcjonowanie spółdzielni. Są to dwie podstawowe ustawy, tj. ustawa z dnia 16 września 1982 roku Prawo spółdzielcze oraz ustawa z dnia 15 grudnia 2000 roku o spółdzielniach mieszkaniowych. To one stanowią, że spółdzielnie są dobrowolnymi zrzeszeniami nieograniczonej liczby członków o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzą działalność gospodarczą, a majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków.
Spółdzielnie są też podmiotami prawa charakteryzującymi się dużą samorządnością, która oznacza możliwość decydowania o swoich sprawach w granicach samodzielności spółdzielni i zarządzania tymi sprawami w sposób demokratyczny, czyli według samodzielnie ustanowionych zasad statutowych i za pośrednictwem wybranych przez siebie organów.
Powyższe zasady znajdują wyraz w art. 58 ust. 1 Konstytucji RP i art. 11 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, które gwarantują każdemu człowiekowi prawo do swobodnego, pokojowego zgromadzenia się oraz do swobodnego stowarzyszania się (….).
Zaskarżona– dyskryminacja wyborcza do RN
Naruszeniem tych zasad, jest według Samorządu, wprowadzenie ograniczenia długości kadencji Rad Nadzorczych do trzech lat i zakaz bycia członkiem rady dłużej niż dwie kadencje. W ich ocenie jest to jawna dyskryminacja osób, które zostają pozbawione biernego prawa wyborczego i ewidentnie narusza się samorządność spółdzielni mieszkaniowych.
Zaskarżony – brak możliwości wyboru między ZPC a WZ
Kolejną ingerencją Ustawodawcy w sferę wolności stowarzyszania się, jest według Samorządu „Wielkopolska”, likwidacja istniejących w spółdzielniach mieszkaniowych Zebrań Przedstawicieli Członków oraz Zebrań Grup Członkowskich i wprowadzenie zasady, że najwyższym organem spółdzielni, niezależnie od liczby zrzeszonych w niej członków, jest zawsze Walne Zgromadzenie członków spółdzielni. Co najwyżej, jeżeli stanowi tak statut, gdy liczba członków przekroczy 500 to Walne Zgromadzenie może być podzielone na części.
W tym zakresie wnioskodawca uznał, że dopuszczono się dyskryminacji członków spółdzielni mieszkaniowych, których prawa ograniczono w stosunku do członków innych funkcjonujących w Polsce spółdzielni działających w oparciu o prawo spółdzielcze. Ustawodawca odebrał członkom spółdzielni mieszkaniowych prawo do decydowania o tym, jak ma wyglądać najwyższy organ spółdzielni.
Ponadto, podejmowanie uchwał przez Walne Zgromadzenie, podzielone na części, wypacza proces wypracowania samej uchwały i wprowadza chaos w działalność spółdzielni, bowiem członkowie nie mogą wzajemnie przekonywać się do swoich racji, a na każdym cząstkowym walnym pojawiać się mogą coraz to nowe projekty uchwał.
Zaskarżony – nadzór nad SM
Samorząd, w swoim wystąpieniu do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, nie zgadza się także z dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny oceną uregulowania wprowadzonego w art. 93 a ustawy Prawo spółdzielcze, które mówi o nadzorze właściwego ds. budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej nad spółdzielniami mieszkaniowymi. Ustawodawca w tym zakresie podporządkował spółdzielnie mieszkaniowe władzy publicznej, dyskryminując je w stosunku do innych podmiotów podobnych – czyli innych spółdzielni. Przepis ten łamie ustanowiony w art. 14 Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności zakaz dyskryminacji z jakichkolwiek przyczyn.
Reasumując; samorząd „Wielkopolska” uważa, że ewentualne nieprawidłowości w funkcjonowaniu spółdzielni mieszkaniowych nie powinny być eliminowane na drodze wprowadzania przez ustawodawcę ograniczeń. Winny być regulowane przez samych członków na drodze postępowań wewnątrzspółdzielczych lub przed sądami powszechnymi. Z tych powodów, zdaniem stowarzyszenia, skierowanie skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka jest w pełni uzasadnione.
Zamieszczamy również artykuł, który ukazał się 14 maja 2010 r. w Rzeczpospolitej – o skargach złożonych w Brukseli (przez Krajową Radę Spółdzielczą) i w Strasburgu (przez Stowarzyszenie „Wielkopolska”).